Anemi (Kansızlık) Nedir, Belirtileri ve Tedavisi 2022

Anemi (Kansızlık) Nedir, Belirtileri ve Tedavisi 2022

Kansızlık  halk arasında bu ifade ile bilinse de tıptaki ismi ile anemi, kan içerisinde bulunan şekilli elemanlardan alyuvarların azalmasıyla karakterize bir hastalıktır. Bir kişide aneminin olup olmadığı kan tahlillerinde bulunan hemoglobin değerine bakılarak saptanır. Bayanlarda aylık menstrual kanamalardan dolayı kan kaybı oluşur ve hemoglobin değerleri bir miktar daha düşüktür. Kansızlık sınırı bu yüzden bayanlarda daha düşük kabul edilir. Hemoglobin değerlerinin erkeklerde 13, kadınlarda 12, gebelerde ise 11.5 in altında olması anemi sınırı olarak kabul edilir. Ayrıca yaşlı insanlarda (özellikle erkeklerde) sonradan oluşmuş bir demir eksikliği anemisi var ise kalın barsak (kolon) kanserinden şüphelenilmesi gerekir. Demir ve folik asitin vücuttaki emilim yeri duodenumdur. Duodenum midenin çıkışında bulunan ince barsak segmentidir. B12 vitamin eksikliği olan bireylerin ömür boyu ilaç tedavisi görmeleri gerekir.

Aneminin pek çok alt türü ve sınıflandırması vardır. Bunların içerisinde demir eksikliği anemisi, B12 vitamin eksikliği anemisi, folik asit eksikliği anemisi ve kronik hastalık anemisi en sık gözlenendir. Kan değerleri hepsinde kendine özgü seviyelerdedir. Aneminin tedavisinde bu nedenle öncelikle altta yatan sebep saptanmalı ve bu sebebe yönelik tedavi verilmelidir.

Aneminin başlıca bulgusu solukluk, halsizlik, yorgunluktur. Tırnağa bakıldığı zaman normalde olan pembelik kaybolmaya başlamışsa, üşüme- cilt renginde solukluk gibi bulgular varsa, konjuktiva olarak bilinen iç göz kapağındaki kanlanma kaybolmuş ve soluk gözleniyorsa anemiden şüpelenilebilir.

Vücutta anemiyi kompanse(telafi) edecek pek çok mekanizma vardır. Kalp atımının hızlanması da bunların başında gelir. Kırmızı kan hücreleri(eritrositler) vücutta dokulara oksijen taşıyan hücrelerdir. Eritrosit miktarındaki azalma oksijen taşınımını azaltır ve bu azalmayı telafi etmek için kalp daha çok kan pompalamaya çalışır.

Kansızlık 2022

Kansızlık veya anemi türlerinin kendine özgü bulguları olabilmektedir. Demir eksikliği anemisi olan kişilerde “pika” olarak bilinen “toprak yeme” özelliği çok sık gözlenir. Ayrıca kül yeme, kerpiç duvarları yalama gibi durumlarla da karşılaşılabilmektedir. Bunun nedeni tam olarak bilinemese de toprak yemeye başlayan bir kişi psikolojik bir rahatsızlıktan ziyade demir eksikliği açısından değerlendirilmelidir.

Farklı anemi türleri nelerdir?

Birkaç farklı anemi türü vardır, ancak bunların her biri dolaşımdaki kırmızı kan hücrelerinin sayısının düşmesine neden olur. Aşağıdaki nedenler kırmızı kan hücresi seviyelerinin düşmesine sebep olabilir:

 

  • Vücudunuzun yeterince hemoglobin üretememesi
  • Vücudunuzun hemoglobin üretmesi, ancak hemoglobinlerin düzgün fonksiyon göstermemesi
  • Vücudunuzun yeterince kırmızı kan hücresi üretememesi
  • Vücudunuzun kırmızı kan hücrelerini çok hızlı parçalaması

Duymuş olabileceğiniz bazı anemi türleri arasında demir eksikliği anemisi ve orak hücreli anemi bulunur.

 

Anemi ne kadar yaygın görülmektedir?

Anemi, küresel olarak iki milyardan fazla insanı etkilemektedir ve bu, toplam nüfusun% 30’undan fazlasını oluşturmaktadır. Özellikle az gelişmiş ülkelerde yaygındır, ancak aynı zamanda gelişmiş dünyadaki birçok insanı da etkiler.

 

Anemi geliştirme olasılığı yüksek risk grupları?

Aşağıdaki grupların daha yüksek riske sahip olmasına rağmen, herkes anemi geliştirebilir:

 

  • Kadınlar: Menstürasyon döneminde kan kaybı ve doğum anemiye neden olabilir. Bu, özellikle ağır adet dönemleriniz veya miyom gibi bir durumunuz varsa geçerlidir.
  • 1 ila 2 yaş arası çocuklar: Büyüme atakları sırasında vücudun daha fazla demire ihtiyacı vardır.
  • Bebekler: Bebekler anne sütünden veya mamadan katı mamaya geçtiklerinde daha az demir alabilirler. Katı gıdalardaki demir vücut tarafından o kadar kolay alınmaz.
  • 65 yaşın üstündeki kişiler: 65 yaşın üstündeki kişilerin demir açısından fakir diyetlere ve bazı kronik hastalıklara sahip olma olasılığı daha yüksektir.
  • Kan sulandırıcı kullanan kişiler: Bu ilaçlar arasında aspirin, klopidogrel, warfarin, heparin ürünleri, apixaban, betrixaban, dabigatran, edoksaban bulunur.

 

Aneminin belirti ve semptomları nelerdir?

Her tür anemide yorgunluk, nefes darlığı ve üşüme gibi çeşitli belirti ve semptomlar ortaya çıkar. Diğerleri yaygın anemi belirtileri şunları içerir:

 

  • Baş dönmesi veya halsizlik.
  • Baş ağrısı.
  • Ağrılı dil.
  • Soluk cilt, kuru cilt veya kolayca morarabilen cilt.
  • Alt bacakta istenmeyen hareketler (huzursuz bacak sendromu).
  • Yüksek nabız.

Anemi vücudu nasıl etkiler?

Anemi, yorgun veya soğuk hissetmenin yanı sıra vücudunuzda başka etkilere de sahip olabilir. Demir eksikliğinizin diğer belirtileri arasında kırılgan veya kaşık şeklinde tırnaklara sahip olmak ve olası saç dökülmesi yer alır. Tat duyunuzun değiştiğini fark edebilirsiniz veya kulaklarınızda çınlama yaşayabilirsiniz.

 

Farklı anemi türleri başka ciddi sorunlara yol açabilir. Orak hücre anemisi olan kişilerde genellikle kalp ve akciğer komplikasyonları vardır.

 

Tedavi edilmeyen aneminiz varsa, aritmi (düzensiz kalp atışı), kalp büyümesi veya kalp yetmezliğine yol açabilir. Ayrıca enfeksiyon kapma ve depresyona girme riskiniz daha yüksektir.

 

Anemi çocukları nasıl etkiler?

Çocukların diyetlerinde yeterli miktarda demir ve diğer besin maddelerinin olması anemi ve buna bağlı dikkat eksikliği, motor becerilerin gelişiminin gecikmesi ve öğrenme ile ilgili sorunları önlemek için önemlidir. Daha büyük çocuklarda, büyüme atakları ve adet döngüleri sırasında kansızlık belirtilerine daha fazla dikkat etmeniz gerekir.

 

Anemi yaşlı yetişkinleri nasıl etkiler?

Yaşlı yetişkinlerde, aneminin kafa karışıklığına veya depresyona neden olmada daha da fazla etkisi olabilir. Güçsüz hissetmek yürümeyi zorlaştırabilir. Anemi, daha yaşlıysanız ve tedavi edilmezse yaşam sürenizi kısaltabilir.

 

Anemi gebeliği nasıl etkiler?

Hamilelikte demir eksikliği, erken doğum gibi komplikasyon olasılığını artırır. Doğumdan sonra yapılan araştırmalar, düşük demir düzeyine sahip kadınlardan doğan bebeklerin düşük doğum ağırlığı riskinin daha yüksek olduğunu ve kendi demir düzeyleri ile ilgili sorunları olduğunu göstermiştir.

 

Hamileyseniz, demir eksikliği anemisi geliştirme olasılığınız daha yüksektir. Doğmamış bebeğiniz demir ve diğer besinleri sizden almaktadır. Hamile olan birçok kadın anemiyi önlemek için demir hapları alır. Kendiniz ve bebeğiniz için yeterli demire sahip olduğunuzdan emin olmak için, demir açısından zengin yiyecekler ve B12, B9 vitaminleri sağlayan yiyecekler içeren dengeli besinler yiyin. Diyetinize vitamin alma ve demir ekleme konusunda doktorunuzun talimatlarını izleyin.

 

Aneminiz olduğunu öğrenmek sadece başlangıç. Aneminin nedenini bulmak sizi en iyi tedaviye götürecektir.

 

 

Anemi Belirti ve Nedenleri

Anemiye ne sebep olur?

Aneminin en yaygın nedeni vücuttaki düşük demir seviyeleridir. Bu tür anemiye demir eksikliği anemisi denir. Vücudunuzdaki oksijeni hareket ettiren madde olan hemoglobin yapmak için vücudunuzun belirli bir miktarda demire ihtiyacı vardır. Bununla birlikte, demir eksikliği anemisi sadece bir türdür. Diğer tür anemilere şunlar neden olur:

 

  • B12 vitamini içermeyen diyetler veya B12 Vitaminin kullanamaz veya absorbe edilemez olması (pernisöz anemi gibi).
  • Folat olarak da adlandırılan folik asitten yoksun diyetler veya vücudunuz folik asidi doğru şekilde kullanamaması (folat eksikliği anemisi gibi).
  • Kalıtsal kan hastalıkları (orak hücreli anemi veya talasemi gibi).
  • Kırmızı kan hücrelerinin çok hızlı parçalanmasına neden olan koşullar (hemolitik anemi gibi).
  • Vücudunuzun kırmızı kan hücreleri oluşturmak için yeterli hormona sahip olmamasına neden olan kronik durumlar. Bunlar arasında hipertiroidizmhipotiroidizmilerlemiş böbrek hastalığılupus ve diğer uzun vadeli hastalıklar bulunur.
  • Ülserhemoroid veya gastrit gibi kan kaybına sebep olan diğer durumlar.

 

Demir eksikliği anemisine ne sebep olur?

Demir eksikliği anemisine aşağıdakiler neden olabilir:

 

  • Çok miktarda kanı hızlı bir şekilde kaybetmekten (örneğin ciddi bir kazada) veya uzun bir süre boyunca az miktarda kan kaybetmekten kaynaklanan kanama. Vücut, kan kaybıyla birlikte gıda ile değiştirebileceğinden daha fazla demir kaybeder. Bu, adet dönemleri yoğun olan kadınlarda veya iltihaplı bağırsak hastalığı olan kişilerde olabilir.
  • Diyette yeterince demir alamama.
  • Önceden olduğundan daha fazla demire ihtiyaç duymak (örneğin hamilelik veya hastalık sırasında).

 

Bazı demir eksikliği anemisi türleri, kronik hastalık anemisi (aynı zamanda inflamasyon anemisi olarak da adlandırılır) veya akut kan kaybı anemisi gibi nedene bağlı başka isimlerle anılır.

 

Demir eksikliği anemisi olmayan anemi türlerine ne sebep olur?

Pernisiyöz anemi

 

Pernisiyöz anemi, bir kişinin B12 vitaminini emmesine izin veren intrinsik faktör denen bir molekülden yoksun olması durumunda ortaya çıkar. B12 vitamini olmadan vücut sağlıklı kırmızı kan hücreleri geliştiremez. B9 (folik asit) gibi B vitamini eksikliğini içeren diğer anemi türleri de sıklıkla pernisiyöz anemi olarak toplanır. Bu ad, iç faktör eksikliği olmamasına rağmen, folik asit eksikliği anemisi ve Addison anemisi gibi diğer durumlara atıfta bulunabilir.

 

Hemolitik anemi

 

Bu tür anemi, vücudun çok çabuk ölen deforme olmuş kırmızı kan hücreleri üretmesine neden olan kalıtsal veya edinilmiş hastalıklardan kaynaklanabilir. (Edinilmiş bir hastalık, doğduğunuzda sahip olmadığınız bir hastalıktır.) Genetik değilse, hemolitik anemiye zararlı maddeler veya bazı ilaçlara verilen reaksiyonlar neden olabilir.

 

Orak hücre anemisi

 

Bu genetik anemi formu, kırmızı kan hücrelerinin şekli bozuk olduğu için ortaya çıkar. Orak şeklindedirler, yani kan damarlarını tıkayarak hasara neden olabilirler. Bu hemoglobinler düzgün çalışmaz.

 

Diamond-Blackfan anemisi

 

Bu, kalıtsal veya edinilmiş olabilen nadir bir kan hastalığıdır. Bu tür anemide kemik iliği yeterince kırmızı kan hücresi üretmez. Diamond-Blackfan anemisi, anemiye sahip olan kişilerin yaklaşık% 90’ında yaşamın ilk yılında teşhis edilir.

 

Aplastik Anemi

 

Aplastik anemi, yeterince kırmızı kan hücresi üretemeyen hasarlı kemik iliğinin neden olduğu bir anemi türüdür. Doğuştan veya edinilmiş de olabilir. Aplastik aneminin diğer bir adı kemik iliği aplazisidir. Bazı insanlar bu durumu kanser olarak düşünebilir, ancak aplastik anemi kanser değildir.

 

Bazı insanlar tarafından miyelodisplastik anemi olarak adlandırılan bir anemi tipi de vardır. Bununla birlikte, miyelodiplastik sendromlar (MDS) gerçek kansere işaret eder ve kemik iliğindeki anormal hücrelerin bir sonucudur.

 

Fanconi anemisi

 

Bu tür anemi de nadirdir ve genetiktir. Kemik iliğinin yeterince kırmızı kan hücresi üretmemesi nedeniyle olur. Bu durumun anormal kemik yapısı ve anormal cilt rengi gibi fiziksel kansızlık belirtileri vardır. Bu anemi türü genellikle 10 yaşına kadar teşhis edilmiş olur.

 

Akdeniz anemisi

 

Bu anemi türü aynı zamanda Cooley anemisi olarak da bilinir ve aslında beta talasemi majör anlamına gelir. Talasemiler, vücudunuzun yeterli miktarda hemoglobin üretmediği kalıtsal durumlardır. Kırmızı kan hücreleri, bu hücrelerden yeterince üretememelerine ek olarak, hasta olmayan bir kişide yaşayacakları kadar uzun yaşamazlar.

 

 

Anemi Tanısı ve Testleri

Anemi nasıl teşhis edilir?

Doktorunuz, aneminiz olup olmadığını anlamak için kan testleri yapabilir. Ana test, CBC olarak da adlandırılan tam bir kan sayımı testidir. CBC size kaç kırmızı kan hücreniz olduğunu, ne kadar büyük olduklarını ve ne şekilde olduklarını söyleyebilir. Kan testleri ayrıca B12 ve B9 vitaminlerinizin düşük olup olmadığını ve vücudunuzun ne kadar demir depoladığını da söyleyebilir.

 

  • Kan ve idrar testleri, hemolitik aneminiz olup olmadığını gösterebilir.
  • Gastrointestinal kanamayı bulmak için dışkıda kolonoskopi veya dışkıda gizli kan testleri önerilebilir.
  • Doktorunuz bazı nadir durumlarda kemik iliği biyopsisi (kemik iliği dokusunun alınması) isteyebilir.

 

 

Anemi Tedavisi

Anemi nasıl tedavi edilir?

İlk olarak, doktorunuz aneminin kötü beslenme mi yoksa daha ciddi bir sağlık probleminden mi kaynaklandığını öğrenecektir. Daha sonra hem anemi hem de aneminin arkasındaki neden için tedavi edilebilirsiniz. Demir eksikliği anemisi aşağıdakilerle tedavi edilir:

 

  • Ağızdan alınan demir takviyeleri.
  • Demir içeriği yüksek yiyecekler ve vücudunuzun demiri emmesine yardımcı olan yiyecekler (C vitamini içeren yiyecekler gibi).
  • İntravenöz (IV) infüzyon yoluyla verilen demir. (Kronik böbrek hastalığınız veya KBH’niz varsa bu genellikle iyi bir seçimdir.)
  • Kırmızı kan hücrelerinin transfüzyonu (kan nakli).

Aneminiz bir iç kanamadan kaynaklanıyorsa, doktorunuzun bunu durdurmak için ameliyat yapması gerekebilir.

 

Diğer anemi türleri, başka tedavi türlerini gerektirebilir. Örneğin, genetik bozukluklar (beta talasemi ve orak hücre anemisi gibi) kemik iliği nakli gerektirebilir.

 

CKD anemiye neden oluyorsa, demir takviyesine (oral veya IV yolla) ek olarak, tedavi ayrıca eritropoietin (EPO) enjeksiyonlarını da içerebilir. EPO, kemik iliğine kırmızı kan hücreleri yapmasını söyleyen bir hormondur.

 

Anemi, bazı durumlarda kanser ile de ilişkilendirilmiştir. Hem radyasyon hem de kemoterapi anemiye neden olabilir. Vücudunuzu EPO üretmeye teşvik etmek için anemi semptomları demir, kan transfüzyonları, gerekli B vitaminlerini alma ve / veya ilaç aşıları ile düzelene kadar daha fazla kanser tedavisine ara vermek gerekebilir.

 

Anemi ölümcül müdür?

Çoğu anemi türü tedavi edilebilmesine rağmen, anemi yine de ölümcül olabilir.

 

 

Anemi Önlenebilir Mi?

Kalıtsal olanlar gibi bazı anemi türleri önlenemez. Ancak iyi beslenerek demir eksikliği, B12 vitamini eksikliği ve B9 vitamini eksikliğinden kaynaklanan kansızlığı önleyebilirsiniz. Bu, emilimine yardımcı olacak C vitamini besin kaynaklarının yanı sıra demir ve bu vitaminleri sağlayan yeterli yiyecek içeren bir diyet tüketmeyi içerir. Yeterince su içtiğinizden emin olun. Bazı çalışmalar, bunun hemoglobin seviyelerini yükseltmeye yardımcı olduğunu göstermiştir.

 

Anemisi olan kişiler nelere dikkat etmeli?

Bazı anemi türleri kısa süreli ve hafif olsa da, diğerleri ömür boyu sürebilir. Anemiyi yönetmenin birkaç yolu vardır:

 

  • Sağlıklı bir diyet ile beslenmek
  • Susuz kalmamak için yeterince su içmek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Anemiye neden olan kimyasallara maruz kalmaktan kaçınmak
  • Enfeksiyondan kaçınmak için ellerinizi sık sık yıkamak
  • Dişlerinize iyi bakmak ve düzenli olarak diş hekimine gitmek
  • Değişen semptomlar hakkında doktorunuzla konuşmak
  • Belirtilerinizi yazarak takip etmek

Anemi varlığında hangi yiyecekleri yemeliyim ve hangi yiyeceklerden kaçınmalıyım?

Anemi hastaları için iyi diyet seçimleri yapmak önemlidir. Abur cubur tüketmek, besinsiz kalori aldığınız anlamına gelir. Yemek seçimlerinizi yaparken sahip olduğunuz diğer tıbbi koşulları da göz önünde bulundurmalısınız.

 

Bazı şeylerin demir emilimini bozduğu gösterilmiştir. Aynı anda kalsiyum ve demir takviyesi almamalısınız. Ek olarak, aşağıdaki öğelerden kaçınmak veya bunları sınırlamak isteyebilirsiniz:

 

  • Kahve, çay ve bazı baharatlar gibi tanen içeren ürünler.
  • Süt.
  • Yumurta beyazı.
  • Lif. (Yine de tüm lifleri ortadan kaldırmak istemeyeceksiniz, çünkü demir takviyeleri almak kabızlığa neden olabilir.)
  • Soya proteini.

Genel olarak, demir açısından zengin ve B12, B9 ve C vitaminlerini sağlayan yiyecekler yemelisiniz. Mercimek, ıspanak ve fıstık gibi bitki kaynaklarından demir alabilirsiniz. Yağsız sığır eti ve hindi gibi protein kaynaklarından demir alabilirsiniz. Kepekli tahıllar ve koyu yapraklı sebzeler iyi B vitamini kaynaklarıdır. Hatta bazı yiyecekler demirle takviye edilmiştir.

 

Turunçgiller, meyveler ve biber, domates gibi C vitamini içeren diğer yiyecekler demir tüketimini artırır. Aneminiz olduğunda diyetisyenden tavsiye almak iyi bir fikirdir. Ayrıca greyfurt tüketmenin kullandığınız ilaçlarınızın hiçbirine müdahale etmediğinden emin olun.

 

Kendinize elinizden geldiğince en iyi şekilde bakmak için neler yapabileceğiniz konusunda eğitimli olmak önemlidir. Sizin ve doktorunuzun, sizin için en iyi olanı belirlemek için birlikte karar vermeniz de önemlidir. Demir alımına yardımcı olacak bir diyet belirleme konusunda yardım istiyorsanız, tescilli bir diyetisyene başvurun.